|
Na terenie sołectwa Budy znajduje się 60 posesji, w których mieszka 325 osób. Wieś została założona ok. 1616 r. przez ówczesnego właściciela majątku koźmińskiego – Ludwika Wejhera.
Nazwa miejscowości wskazuje najprawdopodobniej na zamieszkiwanie tego terenu przez dawnych budników, czyli osoby mieszkające w półziemiankach lub szałasach i trudniące się karczowaniem lasu, wypałem węgla drzewnego i produkcją smoły.
W Budach znajduje się wyjątkowy drewniany krzyż przydrożny z II pół. XIX w. Oprócz postaci ukrzyżowanego Chrystusa umieszczono na nim rzeźbę anioła, symbole Męki Pańskiej i Mszy św. W II pół. XVIII w. blisko Bud stała figura św. Rocha -patrona aptekarzy, lekarzy, więźniów, opiekuna zwierząt domowych. Gdy w 1773 r. okolice Koźmina dotknięte zostały pomorem bydła, mieszkańcy miasta i pobliskich wiosek pielgrzymowali do tego miejsca prosząc świętego o ochronę przed zarazą.
Funkcję sołtysa pełni od 4 lutego 2011r. Mirosław Siudy. |
Chwałki to najmniejsza wioska gminy Rozdrażew, licząca 49 osób. Początki tej wsi sięgają lat 1798 – 1800. wówczas to, po III rozbiorze Polski w ramach osadnictwa pruskiego powstała kolonia niemiecka – Hangfeld. W wiosce tej osiedliło się 7 rodzin z Wirtembergii, w sumie 32 osoby. W 1933 r. Chwałki należały do gminy Krotoszyn Stary.
Dawni mieszkańcy Chwałek pochowani zostali na poniemieckim cmentarzu. Znajduje się on w lesie w pobliżu obecnego gminnego składowiska odpadów komunalnych. Na terenie dawnej ni\ekropolii zachowały się jedynie pozostałości grobów, nie ma jednak czytelnych tablic nagrobkowych. Według relacji Edmunda Nawrockiego (w latach 1928 – 1951 mieszkańca Rozdrażewa) u schyłku II wojny światowej w zbiorowej mogile na tym cmentarzu pochowano ciała ok. 60 niemieckich żołnierzy, którzy 26 stycznia 1945 r. zginęli w potyczce z siłami Armii Czerwonej pod Dzielicami. Funkcję sołtysa pełni od 2003r. Marek Nowak
|
Dąbrowa jest jedną z większych miejscowości gminy Rozdrażew i leży w jej południowo-wschodniej części, przy drodze łączącej Rozdrażew z Kobiernem (gmina Krotoszyn). Z Dąbrowy dojechać można też do Rozdrażewka. W sołectwie mieszka 381 osób.
Pierwsze informacje o Dąbrowie pochodzą z 1475 r. Przez wiele lat wioska należała do poszczególnych przedstawicieli rodu Rozdrażewskich. W 1789 r., gdy Dąbrowa, wchodziła w skład dóbr krotoszyńskich, w miejscowości tej było 57 domów, zakład rzemieślniczy i karczma. Wieś zamieszkiwało 386 osób. Z Dąbrowy pochodzi Antoni Karbowiak, pedagog, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, jeden z twórców polskiej historii wychowania. Przyszedł on na świat 10 stycznia 1856 r. w rodzinie chłopskiej Kajetana i Róży z d. Kaczmarek.Do gimnazjum uczęszczał w Krotoszynie i Śremie. Studiował teologię w Würzburgu i filozofię na krakowskim UJ. W latach 1905-1919 wykładał na tej uczelni, pracował też w Wyższej Szkole Przemysłowej w Krakowie. Spośród blisko 80 naukowych rozpraw i monografii jego autorstwa najbardziej znanymi są: Dzieje wychowania i szkół w Polsce średniowiecznej i Szkoły parafialne w Polsce w XIII i XIV w. Antoni Karbowiak zmarł 27 lipca 1919 r., został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
|
|
Więcej…
|
Liczy 368 mieszkańców. Nazwa Dzielice występuje po raz pierwszy w 1338 r., w dokumencie wydanym przez króla Kazimierza Wielkiego, na mocy którego miasto Koźmin wraz z 15 wioskami nadane zostało Maćkowi Borkowicowi, późniejszemu staroście poznańskiemu. Wśród wiosek były też Dzielice. W Dzielicach znajduje się najstarsza w gminie szkoła. Budynek, w którym dzisiaj mieści się oddział przedszkolny i filia Szkoły Podstawowej w Rozdrażewie zbudowano w 1835 r.
W czasach zaboru pruskiego znajdowała się tam szkoła katolicka, do której uczęszczały zarówno dzieci polskie, jak i niemieckie. W ramach obowiązującej germanizacji nauka prowa¬dzona była wyłącznie w języku zaborcy. W Dzielicach zachowała się unikatowa kronika szkoły redagowana od 1887 r. Początkowo pisana była niemieckim gotykiem, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości dzieje placówki dokumen-towano w języku ojczystym. Szkoła posiada także stare, oryginalne meble i sprzęty szkolne, które umieszczone są w urządzonej historycznej izbie lekcyjnej. Od 2002 r. w Dzielicach odbywają się gminne eliminacje Wielkopolskiego Konkursu Recytatorskiego.Funkcję sołtysa pełni od 11 lutego 2011r. Honorata Czubak. |
Grębów jest trzecia co do wielkości miejscowością gminy Rozdrażew. Na jego terenie znajduje się 90 domostw zamieszkałych przez 443 osoby. W wiosce znajduje się filia Szkoły Podstawowej w Rozdrażewie. Jest także świetlica wiejska, remiza strażacka. W Grębowie działają: Koło Gospodyń Wiejskich, Kółko Rolnicze, Ochotnicza Straż Pożarna. Grębowska jednostka w 2003 r. obchodziła 75- lecie swego istnienia. Miejscowi strażacy nie są jednostka zmotoryzowaną, zajmują jednak czołowe miejsca w gminnych i powiatowych zawodach sportowo-pożarniczych.
Grębów został skanalizowany w latach 2007- 2008.
Dawne nazwy Grębowa brzmiały: Grabowo, Grambow, Grambowo. Pierwsza udokumentowana wzmianka o miejscowości pochodzi z 1475 r. W 1789 r. wieś należała do dóbr Rozdrażewskich, liczyła 46 domów. W wiosce była karczma i 2 młyny. Grębów zamieszkiwało wówczas 291 osób. Blisko 100 lat później ilość domostw wzrosła prawie dwukrotnie i wynosiła 81 budynków, wioskę zamieszkiwało 575 ludzi.
Przy drodze prowadzącej do Trzemeszna, znajduje się pomnik upamiętniający 11 mieszkańców wioski, którzy zginęli w obozach koncentracyjnych w czasie II wojny światowej. Funkcję sołtysa pełni od 18 lutego 2011r. Grzegorz Czajka. |
Sołectwo liczy 75 osób. Wioska nie posiada własnej świetlicy. Wieś ta, podobnie jak Chwałki, powstała w latach 1798 – 1800 jako osada kolonialna utworzona w ramach zasiedlania przez Niemców (po III rozbiorze Polski) terenów tzw. Prus Południowych. W Heinrichsfeld, bo tak wówczas nazywał się Henryków, mieszkało 14 rodzin kolonistów przybyłych z Wirtembergii, w sumie 64 osoby. W drugiej połowie XIX w. do Henrykowa należała tez pobliska kolonia Brzoza położona przy wsi o tej samej nazwie, zlokalizowana wzdłuż drogi do Krotoszyna. Obecnie, sąsiadujące z Henrykowem sołectwo Brzoza należy do gminy Krotoszyn. Pod koniec dziewiętnastego stulecia Henryków oraz kolonia Brzoza liczy łącznie 24 domy, w których mieszkało 165 ludzi. Przeważali katolicy (98 osób), ewangelików było 58. Przy wyjeździe w stronę Rozdrażewa znajduje się budynek, w którym dawniej mieściła się szkoła dla dzieci niemieckich kolonistów.
W centrum wioski znajduje się teren po dawnym cmentarzu niemieckim. Była to duża nekropolia otoczona murem. Do dzisiaj zachowały się jedynie dwa charakterystyczne słupy zbudowane z cegieł, na których umocowana była brama wejściowa. Wewnątrz cmentarza stał duży krzyż. Obecnie nie zachowały się żadne pozostałości po grobach. Teren został porośnięty bujną roślinnością. Mieszkańcy Henrykowa kilka lat temu uporządkowali teren dawnego cmentarza. Funkcję sołtysa pełni od 2004r. Krystyna Noculak. |
|
|